Акымбек

Өмүр жолу

Исаков Акымбек Исакович 1941-жылдын 20-майында Ысык-Көл районундагы Корумду айылында жарыкка келген.

Ал ата-энесинен эрте ажырады. Атасы Исак уулу төрөлгөнгө чейин көз жумуп, апасы Шайкеден 6 жашында айрылган.

Бир туугандары: Абдыкадыр байке, Абдыбек байке, Картбек жана Майраш эже.

Акымбек Исаков апасы көз жумгандан кийин атасынын агасы Ыйазалы менен улуу агасы Абдыкадырдын колунда тарбияланган. Аны тарбиялоодо улуу эжеси Майраш эженин да салымы чоң. Ал иниси үчүн терең билим алуу маанилүү экенин түшүнүп, бул үчүн көп күч жумшаган.

Билими

7 жашка чейин Корумду айылындагы 7 жылдык мектепте, андан кийин ата-энесинен ажыраган жана оор шарттагы балдарды кабыл алуучу Темир айылындагы интернат-мектепте билим алган. Орто мектепти 1959-жылы артыкчылык аттестат менен аяктаган соң, Фрунзе шаарындагы Политехникалык институттун тоо-геологиялык факультетинде кен байлыктарды издөө жана чалгындоо адистиги боюнча билим алып баштаган.

1975-жылы Москва илимий-изилдөө институтуна аспирант болуп кабыл алынып, 1978-жылы аяктаган.

Жумушу. Негизги долбоорлор

1965-жылы институтту аяктап, «Гипроводхоз» долбоорлоо институтуна жумушка кирген. Андан кийин советтик армиянын катарына чакырылып, 1966-жылдын аягына чейин кызмат өтөгөндөн кийин Автотранспорт жана шоссе жолдору министрлигинин автомобиль жолдору башкармалыгына жумушка кабыл алынган.

1967-жылдын июнь айынан тарта өмүрүнүн акырына чейин «Кыргызжолунаадолбоор» институтунда эмгектенди. Андагы эмгек жолун улук инженер катары баштап, инженер-жетекчи, башкы геолог, инженердик изилдөө бөлүмүнүн башчысы кызматына жетти. Өлкөдөгү кайра куруу учурунда институт кайра уюштурулгандыктан акыркы жылдары башкы геолог болуп эмгектенген.

1995-жылдан тарта Бишкек—Ош, Бишкек—Торугарт, Ош—Эркеч-Там, Ош—Исфана, Сары-Таш—Карамык, Cуусамыр—Талас—Тарас, Түп—Кеген, Балыкчы—Каракол—Балыкчы, Балыкчы—Жалал-Абад унаа жолдорунда эл аралык стандарт боюнча изилдөө жүргүзүү иштерине катышкан.

Ошондой эле башка өлкөлөрдө инженердик-геологиялык иликтөө иштерин жүргүзүүгө да аралашты.

Кытай, Россия жана Казакстандагы жолдор да аны эскерет: Кытайдагы Эркеч-Там-Улугчат-Кашгар унаа жолу, Казакстандагы Уральск—Атырау (500 км), Атырау—Актау (950 км), Караганда—Астана, Алматы—Хоргос, Чунжа—Кеген, Бишкек—Алматы, Алматы—Усть-Каменогорск унаа жолдору.

Батыш Европа—Батыш Кытай, Россиянын чек арасынан тарта Яйсан—Актюбинск—Хромтад—Карабутан—Аральск—Кызылорда—Чымкент—Жамбыл—Алматы—Хоргос (3000 км созулат) жолдорунун ишине катышкан. Учурда жол 70-80% курулуп бүттү.

Сыйлык жана наамдары

- 1973-жылы Кыргыз ССРинин Жогорку советинин грамотасы;

- 1986-жылы СССРдин Жогорку советинин президиумунда «Эмгектеги эрдиги үчүн» медалы менен сыйланган;

- 1988-жылы Бишкектин мэриясы «Эмгектин ардагери» күбөлүгүн берген;

- 2009-жылы «Кыргызстандын эмгек сиңирген куруучусу» наамын, ошондой эле «Персоналдык пенсионер» күбөлүгүн алган;

- Кыргызстандын Транспорт жана жолдор министрлигинин ардак грамотасы менен бир нече жолу сыйланды.

Үй-бүлөсү

Көп жылдык эмгеги жана жогорку сыйлыктарга татыганына үй-бүлөнүн бейкуттугун сактап, бүткүл жашоосунда ишенимдүү жөлөк болгон жубайы Гүлбаранын салымы чоң. Жумушунун 40-50 пайызы талаадагы иштер менен байланышкан геологдун жубайы болуу оңой эмес.

Жубайлар бирге 55 жыл жашап, 4 балалуу болушту. Уулдары — Талай, Талант, кыздары — Айгүл, Айнура. Ошондой эле 11 небере, 3 чөбөрөсү бар.

Акымбек Исаковичти туугандары, достору жана балдары эскерет

Досу жана тууганы Кеңеш Супамбаевдин эскерүүсү

Эң сонун адам, тууганыбыз, досубуздун бир жылдан бери биздин жаныбызда жоктугу өкүндүрөт. Жаратылыштын бермети болгон көгүлтүр Ысык-Көл көлүнүн жээгинде Акылбек менен бирге өстүк. Орто мектепти ошол жактан аяктаганбыз.

Акымбек менден 3 жашка кичүү болгону менен теңтуштай эле достошуп жүрдүк. Ал акыркы 3 класста — 8-11-класстарда Темировка айылындагы интернат-мектепте окуду. Ал айылга мен күн сайын Корумдудан жөө барчумун. Экөөбүз кезигип, бири-бирибизге жаңылыктарды айтып, кыялданчубуз. Бала кездеги бош убактыбызды экөөбүз чогуу өткөрдүк. Көлгө түшүп, суунун жээгинде шахмат ойногонду жактырчу элек. Ал шахматты абдан жакшы ойногондуктан балдардын баарын утуп алчу.

Жайкы эс алуу учурунда колхоздун талаа жумуштарында иштедик. Ал эми кышкысын мектепте жана жергиликтүү шахмат турнирлери өтүп, анда дайыма Акымбек жеңип чыкчу эле.

Акымбек орто мектепти аяктагандан кийин мени ээрчип Фрунзедеги Политехникалык институттун тоо-геологиялык факультетине барды. Жакшы окуп, факультеттин жашоосуна активдүү катышып, шахмат турнирлеринде да жеңүүчү болуп жүрдү. Институтту жакшы аяктап, инженер-геолог деген диплом алып чыкты.

Институтту аяктагандан кийин экөөбүз Советтер Союзунун ар кайсы жерине жумуш менен кетип, кийин кайрадан Кыргызстандан жолугуштук. Мурункудай эле шахматтык турнирлерде, өзгөчө Геологдор күнүнө арналып Геология башкармалыгында өткөндө көп жолуктук.

Шахматка болгон сүйүүнү өзүнүн балдарына, неберелерине да жеткирди. Кызы Айнура учурунда балдардын, өспүрүмдөрдүн жана чоңдордун республикалык чемпионаттарында бир нече ирет жеңүүчү, призер болуп, Бишкектин кыз-келиндер арасындагы 2 жолку чемпиону аталып, Кыргызстандын курама командасы менен Бүткүл дүйнөлүк шахмат олимпиадасына катышты.

Небереси Атай Акымбеков шахмат боюнча балдар арасындагы эл аралык мелдештин, ошондой эле Кыргызстандын Президентинин кубогунун призеру болду.

Акымбек жакшы, ишенимдүү жана берилген дос болду. Пандемия учурунда мага көп ирет телефон чалып, белгилүү гроссмейстерлердин шахмат партияларын карап жатканын, чарбагына мурда болуп көрбөгөндөй кам көрүлүп жатканын айткан. Мен кабат үйдө отурганыма кейип, ооруп калбашым үчүн сактанууга кеңеш берген эле. Өзүн болсо сактап кала албады...

Ушундай эң сонун Адам биздин жаныбызда жоктугу абдан өкүнүчтүү жана капалантат. Урматтуу досум Акымбек, мен сени дайыма эстеп жүрөм. Сен менин эң сонун тууганым элең...

Кесиптештеринин эскерүүсү

Акымбек Исакович — Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген куруучусу, легендарлуу адам, «Кыргызжолунаадолбоор» институтунун сыймыгы, өз ишинин профессионалы.

Ал өмүрүнүн акырына чейин өзүнүн кесибине, өзүнүн институтуна берилген адам бойдон калды. Биздин өлкөнүн жолдорунун өнүгүшүнө баа жеткис эң чоң салым кошуп, жолдун дээрлик ар бир чакырымында жөө басуу менен жан дилин салып иштеген.

Жаш курагына карабастан кандай гана аба ырайы болсо да дайыма жумушка даяр болуп, жоопкерчилик чоң болгон иштерге катышып турчу. Жамаат ичинде кадыр-баркы артып, урмат-сыйга татыган.

Улан Оморовдун эскерүүсү

Кыргыз Республикасын эмгек сиңирген куруучусу, «Кыргызжолунаадолбоорлоо» институтунун белгилүү башкы геологу Исаков Акымбек Исакович тууралуу сөз кылмакчыбыз.

Ал инсан биз жакшы көргөн, сыйлаган, кадырлуу, адамдык сапаты өтө бийик, өз ишин жогорку деңгээлде билген кесипкөй инсан. Анын баскан изи ар бирибиз үчүн чоң өрнөк. Адам баласы сынала турган учурга келгенде ал абийир, ар-намыс жана бийик адамдык касиеттерин көрсөтүп, адам деген улуу атты бийик туткан, өз ишинин татыктуу чебер адиси. Мына ошондой кесипкөй адамдардын бири Акымбек Исакович эле. Бул инсандын жасаган иштери, басып өткөн жолдору тууралуу сөз кыла турган болсок мактоого татыктуу.

1967-жылы «Кыргызжолунаадолбоорлоо» институтунда кесиби боюнча иштеп калат. Мына ушул учурдан баштап Акымбек Исаковичтин турмуш жолунда, жолдорду жана көпүрөлөрдү изилдөөдө өзүнүн сүйгөн кесиби боюнча иштери кызуу башталат. Ош—Бишкек жолун долбоорлоодо Акымбек Исаковичтин салымы өтө чоң десек жаңылышпайбыз. Акымбек Исаковичтин ар-бир жасаган иши жалпы кыргыз элинин экономикасына, социалдык өсүп- өнүгүшүнө салымы өтө чоң. Акымбек Исаковичтин ушул мезгилге чейин жасаган иштеринин салымы баа жеткис. Ал жасаган жол, көпүрө долбоорлору жүрөктүн кан тамырындай болуп, кыргыз элинин бири-бири менен болгон катнашына, байланышына, соода-сатык иштерине, толгон-токой чарба иштеринде да чоң пайдасы тийип жатат. Өзгөчө альтернативдик Балыкчы—Жалал-Абад жолун изилдөөдө салымы тоо көтөргүс аябагандай чоң иш. Бул жол кыргыз элинин түндүк-түштүк карым-катнашын байланыштырып, бирине-бирин жакындашууга, экономиканы өнүктүрүүгө шарт түзөт.

Балыкчы—Жалал-Абад жолу илгерки Совет учурундагы БАМ курулушун элестетет, көп деген кыйынчылыктар болду. Кыргызымдын тоо-таштарын жөө аралап өтүп, көк мелжиген тоолордун чокусуна чыгып, аларды бийиктиктен карап суктанып: «Улан, сүрөткө тартып койчу. Кийин эстелик болот, эстеп жүрөсүңөр» дечү эле. Шарпылдаган сууларды кечип, алаканга кочуштап: «Кыргызымдын таза, тунук суусунун муздагын карачы. Ичсең суусунуң канат, кандай сонун биздин суулар, кандай кооз биздин тоолор, токойлор, талаалар...» деп суктанчу. Өзгөчө кыргызыбыздын улуттук суусундугу, кычкыл даамдуу кымызын өтө жакшы көрчү, тамшанып ичип черин жазчу. «Ай Улан, ал, дагы ичсең» деп колдоп, кетээрде: «Кел эми, тиги идиштерге куюп, ала кетели» деп...

Аттиң, бири кем дүнүйө дегендей, атабыз адамдык сапаты, адамдык касиети, жөнөкөйлүгү менен баалуу болчу. Бизге жумуш учурунда жол кандай кетиш керек, бул кандай топурак, бул кандай таштар экенин, өзүндө болгон тажрыйбаларынын баарын майда-чүйдөсүнө чейин эринбей айтып: «Жакшы жүргүлө, коллектив менен ынтымактуу болгула, жакшы иштегиле, өзүңөргө так болгула», - деп акыл-насаатын айтып, өзүнүн баласындай мамиле кылчу.

Акымбек Исакович биз үчүн ата болуп калган. Жумушка келгенде атабызды көргөндөй болчубуз. Ал киши айтаар эле: «Ушул жумушта иштегениме элүү жыл болуптур. Ушунун жыйырма жылын эжеңер, бала-чакам менен болсом, калган отуз жылын жумуш менен, силер менен командировкада өткөрүптүрмүн», - деп күлүп калчу.

Ошондой эле боордош казак элине да Акымбек Исаковичтин салымы чоң. Казак Республикасынын жолдорун долбоорлоодо «Кыргызжолунаадолборлоо» институтунун аброюн жана Кыргыз элинин баркын көтөрдү десем жаңылышпайм.

Жумуштагы түшкү тыныгуу учурунда биздин жаш муундарыбыз менен кошо теңтайлашып, стол теннисин ойноп, аларды утуп да алчу. Спортко шыктуу эле, өзгөчө шахмат оюнун жакшы ойночу. Жолдор министрлигинин кубокторунда шахмат боюнча астына ат салдырбай, биринчиликти Акымбек Исакович алчу. «Неберелеримди Чолпон-Атага алып барып келдим. Бишкекте эртең шахмат боюнча жарыш экен, ошого неберелеримди даярдап жатам», - деп, неберелери менен сыймыктанып, аларды көп айтчу.

Акымбек Исакович, сиз биздин жүрөгүбүздөсүз, сизди биз эч качан унутпайбыз, сиз биздин элесибиздесиз! Жаткан жериңиз жайлуу болуп, ыйманыңыз саламат болсун.

Жусуп Мураталиевдин эскерүүсү

1978-жылы мен инженердик чалгындоо бөлүмүнө техник-геодезист кызматына жумушка орноштум. Ошол убакта аталган бөлүмдүн жетекчиси Тамабаев Тенти Осмонкулович, башкы геологу Исаков Акымбек Исакович болчу. 1-2 жылдан кийин Акымбек Исакович аталган бөлүмдү жетектеп калды.

Акымбек Исакович менен шахмат залында таанышкам. Анын жөнөкөйлүгүнө, адамгерчилигине жана билимине абдан таң калгам. Себеби буга чейин андай адамдарга жолуккан эмесмин.

Биз төмөнкү объекттерде чалгындоо иштерин чогуу жүргүздүк:

- Кумтөр—Барскоон жолу, ошондой эле аталган жолдогу №29 көпүрө;

- 619 чакырымга созулган Ош—Жалал-Абад—Кара-Суу—Бишкек жолу, техникалык-экономикалык негиздемесин түзгөнбүз;

- 678 чакырымга созулган Бишкек—Жалал-Абад—Өзгөн—Ош жолу;

- 240 чакырымга созулган Ош—Сары-Таш—Эркеч-Там жолу, техникалык-экономикалык негиздемесин түзгөнбүз;

- Кытай Элдик Республикасында жайгашкан 45 чакырымга созулган Сымкана—Улук-Чат жолу;

- 500 чакырымга созулган Бишкек—Нарын—Торугарт жолу, техникалык-экономикалык негиздемесин түзгөнбүз;

- Казакстандын аймагында, 3000 км;

- Кыргыз элинин бермети — Ысык-Көл көлдүн айланасы, 420 км;

- 433 чакырымга созулган Балыкчы—Кочкор—Казарман—Жалал-Абад жолу, техникалык-экономикалык негиздемесин түзгөнбүз.

Акымбек Исакович өтө жөңөкөй, кичи пейил, ак көңүл, иштерман, чыныгы геолог болгон. Спорттун шахмат, шашки, домино, волейбол, cууда сүзүү түрлөрүнө кызыкчу.

Командировкада жүргөндө бизге көп нерсени үйрөттү. Жетекчи болсоң да жакшы иште дечү. Ал өзү колуна лом, күрөк, кирка алып, шурф казган учурлар көп болгон. Сөз менен айтып бүткүс илимпоз эле. Токтогул, Калыгулдун ырларынан, казак эл ырларынан ырдап, «Манас», «Курманбек» эпосторунан үзүндүлөрдү айтып берчү.

Акымбек Исаковичти мугалимимдей сыйлап, урматтачу элем. Агайым аска тоодой бийик, илими деңиздей терең, жүрөгү өтө кенен, чыныгы кыргыз элинин патриоту болчу. Агайым дайыма менин жүрөгүмдө калат.

Досторунун эскерүүсү

Убакыт менен сыналган достук. Асанбай Исраиловдун жубайы Рая Апсаматованын эскерүүсү

Акымбек менен Асанбайдын достугу чогуу иштеп башташканда жаралган. 1965-1966-жылдары Фрунзе шаарында Транспорт министрлиги жана «Гипрострой» институтунун жол бөлүмүнүн базасында долбоордук топ ачылды. 1967-жылга чейин республика боюнча биргелешкен командировкаларга барышты. Бул командировкалар 50 жылдан ашык убакытка созулган достуктун жаралышына жардам берди.

Кийинчерээк Асанбай №958 жол тейлөө башкармалыгына башкы инженер кызматына барган. Акымбек иштеген долбоордук топ ошол мекемеде жайгашкан болчу. Көп өтпөй экөө тагдырдын буйругу менен бир райондо жашап башташкан. Асанбай үй-бүлөсү менен Кызыл-Аскерге көчүп барган. Ал жакта Акымбек үй-бүлөсү менен жашачу. Андан кийин алардын жубайлары бири-бири менен таанышып, бири-бирине жагып, достошуп калышкан. Эки жаш үй-бүлө көпчүлүк дем алыш күндөрүн чогуу өткөрчү, ал эми майрамдар жана туулган күндөр бири-бирисиз өтчү эмес. Акымбек жумушуна байланыштуу командировкаларга көп барса дагы, алар баарлашууга убакыт табышчу. Акымбек командировкага кеткенде анын жубайы Гүлбара (аны баары Күкүн дешчү) уулу Таалай менен шаарда калышчу.

Андан кийин Акымбек Асанбайды досу жана тайпалашы Төлөн Үкүдеев менен тааныштырды. Төлөн дагы геолог, илимдин кандитаты болчу. Ал билимдүү, чынчыл жана абдан абийирдүү адам эле. Төлөн үйлөнгөндө 3 үй-бүлөнүн достугу башталган. Ал кез туулган күндөр, майрамдар жана чыныгы достук менен коштолгон өтө сонун убак эле. Бул атмосферада балдар төрөлүп, чоңоюшкан. Акымбек 4 баланын атасы болду. Төлөн менен Асанбай 3 балалуу болушту.

Кийинчерээк Төлөн катуу ооруп, тилекке каршы эрте дүйнө салды…

Акымбек менен Асанбайдын достугу жыл санап бекемдеп, 55 жылдай созулду. Убакыттын өтүшү менен достордун келбети дагы бири-бирине окшошуп калды. Экөө тең бийик бойлуу, ак чачтуу… Тааныбаган адамдар аларды эгиздер деп ойлошчу.

Аларды көп нерсе бириктирчү: жашоого болгон көз караштары, дүйнө таанымы, адеп-ахлактык жана адамдык сапаттары.

Акымбек кесибин, тоолорду жана жашоону сүйчү. Чынчыл, өтө жоопкерчиликтүү жана тартиптүү адам болчу. Андан тышкары шахмат оюнун абдан жакшы көрчү. Мүмкүнчүлүк боло калса эле шахмат ойночу. Акымбек менен Асанбай бул оюнду көп ойноду.

Бул эки адамдын достугу — тилекке каршы жашоодо өтө аз кездешкен «кубулуш». Ал таза жана чыныгы, чын жүрөктөн чыккан достук болчу. Алар каза болсо да достугу жубайларынын, балдарынын ортосунда уланганы кубандырат.

Акымбек 80 жылдыгына 1 жыл калганда көз жумду. Ал күчтүү жана дени сак адам болчу жана пандемия болбогондо азыр биз менен чогуу болмок.

Биринчи Асанбай дүйнө салды, 2020-жылдын 9-июлу болчу. Бир ай өткөндөн кийин – 2020-жылы 9-августта Акымбек көз жумду. Алар бул жерден да дос бойдон калышты.

Акымбектин жаркын элеси түбөлүккө сакталат!

Асанбайдын жаркын элеси түбөлүккө сакталат!

Аркы дүйнөдө баш кошкон жүрөктөр болот. Өлүмдөн кийин уланган достук дагы бар.

Балдарынын эскерүүсү

Биздин сүйүктүү атабыздын көзү өткөнүнө бир жылга жакындап калды. Муну кабыл алуу азыркыга чейин оор, ишене албайбыз. Биздин эсибизде дайыма боорукер, маңдайы жарык, берешен адам жана сүйүктүү ата катары калат.

Эсимде, кичинекей кезибизде бизди Ысык-Көлгө, бир тууганы Абдыкадыр атага жана туугандарына, улуу эжеси Майраш апага жайлоого алып барганды жакшы көрчү. Командировкалардын ортосунда сейил бактарга алып барып, таттууларды жана оюнчуктарды алып берчү. Көп жыл өткөндөн кийин биздин балдарыбыз — неберелери менен убакыт өткөргөндү жактырчу. Ал учурлар азыркыга чейин биздин эсибизде.

Атабыздын жашоосунда аны бардык тараптан колдоп турган апабыз Гүлбара чоң роль ойноду. Алар бири-бирине тирек, бир бүтүн болушчу. Бири-бирине болгон сүйүүнү жана сый-урматты түбөлүк сактап калышты.

Атам шахмат менен алектенгенди жакшы көрчү. Тамашалап, бул байыркы оюнду өзүнүн «экинчи сүйүүм» деп атачу. Жумуштан кийин шахмат клубунда же сейил бакта шахмат ойногонду жактырчу.

Атам бизге ынтымактуу болуп, бири-бирибизди колдоп, жакшы окуп, эмгектениш керек экенин көп айтты. Ал ушуларды татыктуу жашоонун негизи катары көрчү. Окуудагы умтулуу жана жумушта лидер болуу кандайдыр бир деңгээлде өзү жетишкен ийгиликтерге жетүүгө жардам берди. Ал жумушун аябай сүйчү, кесибине, институтуна өмүрүнүн аягына чейин берилип иштеди. Картайганына карабай биз үчүн дайыма жаш, активдүү, күчтүү жана оптимист көрүнчү.

2020-жыл биздин үй-бүлө үчүн аябай оор болду. Биз эки сүйүктүү таякебизди дагы — Кубан Акунов жана Карыбек Жигитековду жоготтук. Алар боорукер, чынчыл, абийири таза адамдар эле. Атам таякелерибиздин жана досу Асан атанын өлүмүнө катуу кайгырып жүрдү. Аларды биздин өлкөдөгү интеллигенциянын мыкты өкүлдөрү деп саначу. Кийинчерээк атамдын блокнотунан алардын каза болгон күндөрү жазылганын көрдүк. Ошол учурда атабыздын каза болорун ким билиптир...

Атабызды эскерип жатып бизге кымбат Асан атаны эстебей кете албайбыз. Ал боорукер, абийирдүү, билимдүү жана сулуу адам эле. Биздин үй-бүлө 55 жыл Исраиловдордун үй-бүлөсү менен тыгыз байланышта болду. Кубанычта да, кайгы-капада да алар дайыма биз менен чогуу. Биз азыркыга чейин үй-бүлөбүз менен жолугуп, аталарыбызды эскерип, алар биз менен чогуу болгон айрым учурларды эстеп, ыйлап, күлүп калабыз. Жашоо уланууда, адамдар биздин эсибизде болсо, алар тирүү. Биздин аталарыбыз кызыктуу жана кооз жашашты!

Кубан таяке, Асан ата, Акымбек ата, Карыбек таяке, биз дайыма силерди эстеп жүрөбүз, биздин эсибизде дайыма боорукер жана маңдайы жарык адам катары каласыздар! Жаткан жериңер жайлуу болуп, топурагыңар торко болсун!

2021-жылы 20-майда биздин сүйүктүү атабыз Акымбек Исаков 80 жашка толмок. Анын жаркын элеси жакындарынын, анын айланасында жүргөн адамдардын жүрөгүндө түбөлүк сакталат.

Биздин Кыргызстандын жолдорунда бара жатып, мында биздин атабыздын дагы зор салымы бар экенин, жашоосун бекер жашабаганын түшүнөсүң. Тоолор менен жолдор дагы аны унутушпайт...

«Дороги тоже будут помнить его...» Памяти Акымбека Исакова

Биография

Исаков Акымбек Исакович родился 20 мая 1941 года в селе Корумды Иссык-Кульского района.

Родители рано умерли: отец Исак – до рождения, мама Шайке, когда ему было 6 лет.

Родные братья, сестра: Абдыкадыр байке, Абдыбек байке, Картбек и Майраш эже.

После смерти матери воспитывался у брата отца Ыйазалы и старшего брата Абдыкадыра. Немаловажную роль в воспитании также сыграла старшая сестра Майраш эже. Понимая, как важно для братишки иметь хорошее образование, она приложила немало усилий, чтобы он смог достичь этого.

Образование

До 7 лет учился в Корумдинской семилетней школе, после учился в Темировской средней школе-интернате, где принимали детей-сирот и детей, живущих в трудных условиях. Окончив среднюю школу с отличием в 1959 году, поступил во Фрунзенский Политехнический институт на горно-геологический факультет по специальности поиски и разведка месторождений полезных ископаемых. В 1975 году поступил в аспирантуру Московского научно-исследовательского института (ПНИИС) при ГОСстрое СССР, в 1978 году окончил аспирантуру.

Работа. Основные проекты

Окончив институт в 1965 году, поступил на работу в проектный институт «Гипроводхоз». После его призвали на службу в ряды советской армии, прослужив до конца 1966 года, поступил на работу в управление автомобильных дорог Министерства автотранспорта и шоссейных дорог.

С июня 1967 года до конца жизни работал в институте «Кыргыздортранспроект». Начинал с должности старшего инженера, инженера-руководителя, главного геолога, начальника отдела инженерных изысканий. В связи с реорганизацией института в период перестройки страны, последние годы работал главным геологом.

Начиная с 1995 года участвовал в проведении изысканий по международному стандарту на дорогах Бишкек—Ош, Бишкек—Торугарт, Ош—Иркештам, Ош—Исфана, Cарыташ—Карамык, Cуусамыр—Талас—Тараз, Тюп—Кеген, Балыкчи—Каракол—Балыкчи, Балыкчи—Жалал-Абад.

Также участвовал в проведении инженерно-геологических изысканий в других государствах. В Китае, России и Казахстане дороги помнят его. В Китае автодорога Иркештам—Улугчат—Кашгар. В Казахстане автодороги Уральск—Атырау (500 км), Атырау—Актау (950 км), Караганда—Астана, Алматы—Хоргос, Чунджа—Кеген, Бишкек—Алматы, Алматы—Усть-Каменогорск. Принимал участие в составлении ТЭО Западная Европа—Западный Китай, начиная с границы России Яйсан—Актюбинск—Хромтад—Карабутан—Аральск—Кызылорда—Чимкент—Жамбул—Алматы—Хоргос протяженностью 3000 км, в настоящее время построено 70-80% дорог.

Награды и звания

1973 год – награжден Грамотой Верховного Совета Кыргызской Республики

1986 год – награжден «Медалью за Трудовую доблесть» Президиума Верховного Совета СССР

1988 год – мэрией г. Бишкек присвоили удостоверение «Ветеран труда»

2009 год – получил звание «Заслуженный строитель КР», также получил удостоверение «Персонального пенсионера»

Неоднократно награждался Почетной грамотой Министерства транспорта и дорог КР.

Семья

За долголетнюю работу и получение высоких наград большую заслугу имеет супруга Гульбара, создавшая семейный уют и ставшая его надежным тылом на протяжении всей жизни, ведь быть женой геолога нелегко, работа 40-50% была связана с работой в полевых условиях. Вместе они прожили 55 лет, у них четверо детей — сыновья Талай, Талант, дочери Айгуль, Айнура, 11 внуков и 3 правнука.

Ниже воспоминания родственников, друзей и детей Акымбека Исаковича…

Воспоминания друга и родственника Кенеша Супамбаева:

«Печально, что уже почти год нет с нами замечательного человека, родственника и друга. Выросли мы с Акымбеком на берегу жемчужины природы — голубого озера Иссык-Куля. Там окончили среднюю школу. Акымбек был на 3 года младше меня, но дружили мы на равных. Он последние три класса с 8 по 10 учился в школе-интернате в селе Темировка, а я ходил туда каждый день пешком из села Корумду. Мы каждый раз с ним встречались, обменивались новостями и впечатлениями, мечтали. В детстве всё свободное время мы проводили вместе, купались в озере, а на пляже любили играть в шахматы. Он играл очень хорошо и обыгрывал всех ребят.

В летние каникулы мы работали в колхозе на полевых работах, зимой проводили школьные и местные шахматные турниры, где Акымбек всегда побеждал. После окончания школы Акымбек, следуя моему примеру, поступил на горно-геологический факультет политехнического института в городе Фрунзе, учился хорошо, активно участвовал в жизни факультета, побеждал на шахматных турнирах и успешно окончил его, получив диплом горного инженера-геолога.

После окончания института мы разъехались по направлениям на работу в разные регионы Советского Союза, а потом снова встречались в Кыргызстане. Наша дружба продолжалась. Мы, как прежде встречались на шахматных турнирах, особенно когда они проводились в Управлении геологии в честь Дня геолога.

Любовь к шахматам он привил своим детям и внукам. Дочь Айнура в свое время была неоднократным победителем и призером детских, юношеских и взрослых республиканских чемпионатов, двукратной чемпионкой города Бишкек среди женщин, в составе сборной команды Кыргызстана по шахматам участвовала во Всемирной шахматной олимпиаде. Внук Атай Акымбеков становился призером детских международных соревнований по шахматам, а также Кубка Президента КР.

Акымбек был хорошим, верным и надежным другом. Во время пандемии он часто звонил мне, рассказывал, что разбирает шахматные партии известных гроссмейстеров, говорил, что огород у него ухоженный как никогда, сожалел, что я сижу на «этаже», переживал, чтобы я не заболел, давал советы, как уберечься. А сам себя не уберёг…

Очень жаль и грустно, что такого замечательного Человека больше нет с нами. Я, дорогой мой друг Акымбек, всегда буду помнить тебя, Ты был лучшим моим родственником».

Воспоминания коллег:

«Акымбек Исакович – заслуженный cтроитель Кыргызской республики, легендарный человек, гордость института «Кыргыздортранспроект», профессионал своего дела. Он остался предан своей профессии, cвоему институту до конца своей жизни. Он внес неоценимый огромный вклад в развитие дорог нашей страны, вложил частицу своей души в каждый клочок земли, пройдя пешком практически каждый километр дороги. Несмотря на свой возраст, в любую погоду и в зной, и в стужу он всегда был в строю, принимая участие в работе на ответственных участках. В коллективе всегда пользовался авторитетом, любовью и уважением».

Воспоминания Улана Оморова:

Исаков Акымбек Исакович — это человек с большой буквы, человек, которого мы любим и уважаем, обладающий высокими человеческими и профессиональными качествами, знающий свое дело на высоком уровне.

Его пройденный путь — наглядный пример для всех нас. В моменты испытаний он всегда проявлял совесть, честь и другие высокие человеческие качества, был достойным мастером своего дела и тем самым, высоко держал великое имя человека. Одним из таких профессионалов был Акымбек Исакович. Мы хотели бы немного рассказать об этом человеке и его пути.

В 1967 году Акымбек Исакович начал работать в институте «Кыргыздортранспроект». С этого момента началась серьезная карьера Акымбека Исаковича в области исследования дорог и мостов. Можно с уверенностью сказать, что Акымбек Исакович внес значительный вклад в проектирование дороги Ош—Бишкек. Каждая работа Акымбека Исаковича — это также большой и неоценимый вклад в социально-экономическое развитие страны. Его проекты дорог и мостов, как кровеносные сосуды сердца, связывают кыргызский народ, проживающий в разных регионах, и приносят неоценимую пользу в торгово-экономической и многих других сферах деятельности Кыргызстана. Одной из его особенных заслуг является исследование очень сложной альтернативной дороги Балыкчы—Жалал-Абад. Эта дорога связывает Север и Юг Кыргызстана, сближает народ друг с другом и также вносит огромный вклад в экономическое развитие. Дорога Балыкчы—Жалал-Абад напоминает строительство БАМа советских времен, при котором было много трудностей.

Как-то после прогулки по горам Кыргызстана, взобравшись на самую вершину, Акымбек Исакович сказал мне: «Улан, а сфотографируй на память, потом будем вспоминать». Пересекая бушующие реки, набирая в ладони кристально-чистую воду, он всегда восхищался нашей природой, говорил о красоте наших гор, лесов и рек. Акымбек Исакович очень любил наш национальный напиток - кымыс, пил его с удовольствием и всегда, где бы ни был, просил разлить по бутылкам и забирал с собой. Простота была одним из его качеств. Во время работы он всегда делился с нами своим опытом, рассказывая всё до мелочей, давал наставления, советы, говорил всегда быть дружными в коллективе и относился к нам как к своим собственным детям. Акымбек Исакович и вправду стал для нас отцом. Он часто шутил, рассказывая, что проработал на этой работе целых пятьдесят лет и из этих пятидесяти лет двадцать он провел со своей семьёй, а остальные тридцать с нами на работе и в командировках.

Акымбек Исакович также внес большой вклад для нашего братского казахского народа. Можно смело сказать, что проектирование строительства дорог в Республике Казахстан подняло престиж института «Кыргыздортранспроект» и всего кыргызского народа.

На работе, в перерывах на обед, он играл с нами, с теми, кто младше него, в настольный теннис и часто побеждал. Он был хорош в спорте, особенно в шахматах. Акымбек Исакович занимал первые и призовые места по шахматам как на кубке Министерства транспорта и дорог, так и в командных соревнованиях между министерствами.

Он много рассказывал о своих внуках, как готовил их к турнирам по шахматам, возил в Чолпон-Ату. Он очень ими гордился.

Акымбек Исакович, вы навсегда в нашем сердце, мы Вас никогда не забудем! Жаткан жериңиз жайлуу болуп, ыйманыңыз саламат болсун».

Воспоминания Жусупа Мураталиева:

«В 1978 году я устроился на работу в отдел инженерных изысканий на должность техника-геодезиста. Начальником данного отдела в то время был Тамабаев Тенти Осмонкулович, а главным геологом Исаков Акымбек Исакович, и через один-два года Акымбек Исакович стал начальником отдела.

С Акымбеком Исаковичем мы познакомились в шахматном зале. Я очень удивился тому, каким простым, добрым и образованным оказался этот человек, ведь таких людей я раньше не встречал.

Вместе мы проводили разведочные работы на следующих объектах:

•Дорога Кумтор—Барскоон, а также 29 мост, находящийся на данной дороге.

•Дорога Ош—Жалал-Абад—Кара-Суу—Бишкек 619 км, составляли ТЭО.

•Дорога Бишкек—Жалал-Абад—Узген—Ош 678 км.

•Ош—Сары-Таш—Эркештам 240 км, составляли ТЭО.

•Дорога Сымкана—Улук-Чат 45 км, находящаяся в Китайской Народной Республике.

•Дорога Бишкек—Нарын—Торугарт 500 км, составляли ТЭО.

•На территории Республики Казахстан, 3000 км

•Вокруг жемчужины кыргызского народа — озера Иссык-Куль, 420 км.

•Дорога Балыкчы—Кочкор—Казарман—Жалал-Абад 443 км, составляли ТЭО.

Акымбек Исакович — добродушный, вежливый и трудолюбивый человек, был настоящим инженер-геологом. Он очень увлекался спортом, в особенности шахматами, шашками, домино, волейболом и плаванием. Вспоминаю, как он пел нам отрывки из произведений Токтогула Сатылганова, Калыгула Бай уулу, эпоса «Манас» и других.

Во время командировок Акымбек Исакович много чему нас научил. Говорил, что кем бы мы ни были, даже командиром, работать всегда нужно с достоинством. Он сам часто брал лом, лопату, кирку и копал шурфы.

Я уважал Акымбека Исаковича как собственного учителя и наставника. Он был человеком широкой души и чистого сердца. Настоящий патриот кыргызского народа! Акымбек Исакович, мой учитель, Вы навсегда в моём сердце».

Воспоминания друзей

«Дружба пронесенная через время». Воспоминание супруги Исраилова Асанбая Апсаматовой Раи:

Дружба Акымбека и Асанбая началась с совместной работы. В далеких 1965-66 годах во Фрунзе открыли проектную группу на базе Министерства транспорта и дорожного отдела проектного института «Гипрострой». До 1967 года у них состоялись совместные командировки по всей республике. Эти командировки и помогли зародиться многолетней дружбе этих двух людей, которая продлилась более 50 лет.

Позже, когда Асанбай перешел на должность главного инженера в ДЭУ-958, так совпало, что проектная группа, в которой продолжал трудиться Акымбек, располагалась в том же учреждении. Жизнь распорядилась так, что вскоре и жить они стали в одном районе. Асанбай с семьей переехал в Кызыл-Аскер, где уже проживал и Акымбек со своей семьей. Вскоре познакомились и их супруги, которые сразу почувствовали симпатию друг другу и подружились. Две молодые семьи проводили многие выходные вместе, ну а уж праздники и дни рождения не обходились без участия друг друга. Они находили время для общения и дружбы, даже если работа Акымбека предполагала частые командировки, а его супруга Гульбара (или как все ее ласково называют Кукун) оставалась в городе с сыном Таалаем.

Потом Акымбек познакомил Асанбая со своим однокурсником и другом Төлөном Укудеевым, который еще не был женат на тот момент. Төлөн тоже был геологом, кандидатом наук. Он был умным, честным и безумно порядочным человеком. Төлөн женился, и началась дружба уже 3-х семей. Это было чудесное время, сопровождаемое совместными посиделками, днями рождениями, праздниками и светлой и искренней дружбой. В этой атмосфере рождались и росли их дети. Акымбек стал отцом 4-х прекрасных детей, у Төлөна и Асанбая родилось по трое детей.

Позже Төлөн тяжело заболел и, к сожалению, очень рано покинул этот мир…

Дружба Акымбека и Асанбая продолжала крепнуть год от года. Длилась она около 55 лет. Со временем друзья приобрели даже внешнее сходство. Оба высокие, статные, седовласые. Малознакомые люди часто принимали их за братьев-двойняшек.

Их объединяло очень многое: взгляды на жизнь, отношение к миру, душевные и человеческие качества.

Акымбек очень любил свою работу. Он любил горы и жизнь. Был кристально честным, крайне ответственным, предельно порядочным и дисциплинированным человеком. А еще он обожал шахматы. Он играл в них при любой возможности. Совместное времяпрепровождение Акымбека и Асанбая редко проходило без пары тройки партий в эту игру.

Дружба этих двух людей — это «явление», которое, к великому сожалению, крайне редко встречается в жизни. Она была искренней, чистой и настоящей!

Радует то, что она нашла свое продолжение в дружбе их жен и детей, которые продолжают общение, несмотря на то, что их обоих не стало.

Акымбек не дожил всего 1 год до своего 80-летия. Он был сильным и здоровым и, если бы не пандемия, он и сейчас был бы с нами.

Первым ушел из жизни Асанбай. Это случилось 09.07.2020. Ровно с разницей в месяц 09.08.2020 к нему присоединился Акымбек. Они и здесь оказались дружны.

Светлая память Акымбеку! Светлая память Асанбаю! Есть браки заключенные на небесах, а есть дружба продолжающаяся даже после смерти!»

Воспоминание детей

«Уже почти год, как не стало нашего любимого папы. Конечно, до сих пор тяжело осознавать это, просто не верится. В нашей памяти он навсегда останется добрым, светлым, щедрым человеком и любящим отцом. Помню, как в детстве он любил вывозить нас на Иссык-Куль к своему брату Абдыкадыр ата и родственникам, на джайлоо к своей старшей сестре Майраш апа. А еще он часто в перерывах между командировками любил нас водить в парк, покупая нам всякие вкусности и игрушки. Спустя многие годы он любил повозиться уже с нашими детьми — его внуками. Светлые и яркие воспоминания о тех временах до сих пор в нашей памяти.

Огромную роль в жизни папы сыграла наша мама Гульбара, которая всячески старалась поддерживать его во всем. Они были опорой друг для друга, единым целым. Они навсегда сохранили любовь и уважение друг к другу.

Одним из любимых увлечений отца были шахматы. В шутку он даже называл эту древнюю игру своей «второй любовью». Часто после работы он любил посидеть в шахматном клубе или парке, чтобы сыграть партию-другую в шахматы.

Папа нам всегда говорил, чтобы мы были дружными, поддерживали друг друга, хорошо учились и трудились. В этом он видел основу достойной жизни. Стремление в учебе и работе быть лидером помогло в какой-то степени в том,<