Жаңылыктар
- Үчүнчү доор - Курманжан датка дасыккан саясатчы
Курманжан датканын феномени Төртүнчү макала Үчүнчү доор - Курманжан датка дасыккан саясатчы жана коомдук ишмер Датка айымдын үчүнчү — саясий жана коомдук ишмердүүлүк деп аталуучу доору 1…
- Экинчи доор - Курманжан датка саясий ишмер
Курманжан датканын феномени Үчүнчү макала Экинчи доор - Курманжан датка саясий ишмер Курманжан датканын саясий ишмердиги деп аталган экинчи олуттуу доор 1862-76-жылдарды камтыйт. 1862-ж…
- Алымбек датка жана анын Курманжанга болгон таасири
Экинчи макала Биринчи доор - Курманжан датка коомдук ишмер Алымбек датка жана анын Курманжанга болгон таасири Курманжандын улуу инсан катары калыптанышында албетте Алымбектин ролу зор. А…
- Курманжан датканын феномени
Биринчи макала Алгы сөз Эгемендүү Кыргызстандын күнкорсуздук доорунда коомчулукта болсун, тарых илиминде болсун улуу инсандарга карата өзгөчө мамиле болуп келе жатат. Менимче, бул тенденц…
- Курманжан датканын сүрөтүн ким тарткан?
Курманжан датканын бизге жеткен саналуу гана сүрөттөрү бар. Балким кайсыл бир чет өлкөнүн архивинде, басылган китептеринде сүрөтү бардыр, бирок алар азырынча бизге жете элек, аларды таап ал…
- Кыргыз картасы же биздин элде байыркы карта болгонбу?
Байыркы кыргыздар эң алгачкы саякатчылар болушкан, анткени алар ар дайым жер кезип малды багыш үчүн фауна жана флорасы мол жерлерди издешип, жердин кооздугун сулуулугун издөөчү, жердин таби…
- Заманыбыздын кыл калем чебери
Элибиз байыртан эгерим өнөр адамы эл сыйына татыса, элдин тагдырына күйүп жанса, анда аны кыргызым барктап, сактап, сыйлап келген. Ошондой сый урматка ээ кыл калем чебери, Ала-Тообуздун …
- 1916-жыл. Архив документтери ашкерелейт
1916-жылдагы улуттук-боштондук күрөштүн 95 жылдыгына арналган бул баяным ошол учурдун тарыхый чындыгын ачыкка чыгарган, жүрөк титиреткен архивдик бир документтин тегерегинде болмокчу. Улуу…
- Кыргыз улутунун түпкү дүмүрү жөнүндө көз караштар
Кыргыз улутунун түп-негизи бар, бу түп-негиз жөнүндө бири бирине окшобогон санжыралык көз караштар төмөнкүлөр: 1. Кыргыз улутунун түпкү дүмүрү (жылдызы) түрк деген караш. Башка элдердин са…
- Опол
Оюнчулардын саны 2—4 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча. Оюнда чүкөлөр колдонулат. Оюнга даярдануу. Аянты 1 метрдей келген төрт бурч сызылат, анын ортосунан түз сызык өткөрүлөт, ал сызыкт…
- Кыргыздын зор мамлекети
Кыргыздын Моголияны каратып алгандыгы тарых жүзүндө кем-кем болуп саналат (Орто Азияда). Себеби, күн батыштан күн чыгышка карап, эл агартуу сейрек болуп, көбүнчө күн чыгыштан күн батышка ка…
- Манас эпосу жана Жусуп Мамай
Деги эле элибиздин дүйнөдө теңдеши жок «Манас» эпосун күндөп-түндөп, ал гана эмес айлап-жылдап айтуу менен биз жашап жаткан доорго жеткиргендердин акыркылары Сагымбай Орозбаков менен…
- Корозчо урушмай
Оюнчулардын саны 4—10 киши. Оюн аянтчада, спорттук бөлмөдө, сахнада өткөрүлөт. Оюнга даярдануу. Катышуучулар экиден болуп бири бирин карашып турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.…
- Кыргыздардын пайда болушу, алгачкы маалыматтар
Минусин коргон маданиятынын аякташы менен Енисейлик коомдоштуктардын тарыхый өнүгүшүнүн жаңы этабы башталат. Минусин коргон маданиятынын көрүстөндөрүндө чагылдырылган мүлк жагындагы теңсизд…
- Кыргыз театрынын Умай энеси
Бүгүн кыргыз маданиятынын өзүнчө бир доорун басып өткөн сахна чебери, кыргыз театрынын «Умай энеси» «Сабира Күмүшалиева апа туурасында кеп кылууну туура көрдүк. Сабира апа 75 жылдык театрда…
- Чикилдек
Оюнчулардын саны 3—6 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа. Оюнда колдонуучу аспаптар: эне таяк (1 м), бала таяк (15—20 см) Оюнга даярдануу. Диаметри 1,5 м. келген тегерек сызылат, т…
- Эмне үчүн кыргызда өз атасынын аты фамилия катарында колдонулуп келген?
Эмне үчүң кыргызда фамилия болбостон өз атасынын аты фамилия катарында колдонулуп калган? Анын себеби темөнкүдөй: тааныштыгы жок эки киши кезигише калса, эң алды менен кайсы уруудансын, ал …
- Токол эчки
Оюнчулардын саны 10—20 киши, Оюн аянтчада өткөрүлөт. Оюнда таяктар, томпойлор колдонулат. Оюнга даярдануу. Көлөмү 20X20 метр келген аянтчанын ортосуна кесенин көлөмүндөй чуңкур сыйлат, а…
- Жаңыл мырза
Манаптын Сүтөй жана Жарбан деген эки уулу болгон. Сүтөйдүн баласы Сарсейит жана Тукур. Сарсейит билгиликтүү жана эр киши болгон. Анын Үчүкө деген баласы акылман жана эл билгич болуп Түлкү д…
- Жашоосунда табышмактуу 3 саны коштоп жүргөн
Кыргыз эстрадасы жаңы түптөлүп жаткан учурда кыргыз сахнасында саналуу эле жылдыздар боло турган. Мына ошол саналуулардын арасында, терең маанилүү ырлары, уккулуктуу обондору менен башкалар…
- Бакал уурусу
Бул санжыра Сапарбай Жаңыбай уулунун санжыра китебинен алынды. Эми мен Бакал уруусуна көбүрөөк токтолуп кетмекчимин. Анткени, мен ушул уруудан боломун. Жогоруда айтылгандай, Бакал Бөкөйдүн…
- Бут тепсемей
Оюнчулардын саны 2—10 киши. Оюн аянтчада, сахнада, спорттук бөлмөдө өткөрүлөт. Оюнга даярдануу. Катышуучулар экиден болушуп, бир бирин карашып, эки колун белинин артына коюп, оюндун шарты…
- Кыргыздардын урууларга таралышы (ар бир уруу жөнүндө баян)
Бул санжыра Сапарбай Жаңыбай уулунун санжыра китебинен алынды. КЫРГЫЗДАРДЫН УРУУЛАРГА ТАРАЛЫШЫ Кырыгздар Ала-Тоо аймагында жашап турган убакта, б.з.ч. VIII к. араб баскынчылары ислам дин…
- Кыргыз санжырасы: Адам ата жана Обо эне, жети уламыш, Түрктүн балдары
Даярдаган: Марат Чамашев Мен санжырага кайрылып калуума Сапарбай аванын 1993-жылкы жарыкка чыккан чакан санжыра китепчеси түрткү болду. Бул санжыранын негизги өзөгүн Сапарбай Жаңыбай уулу…
- Кыл аркан салмай
Оюнчулардын саны 2—5 киши. Оюн аянтчада өткөрүлөт. Оюнда чүкөлөр колдонулат. Оюнга даярдануу. Оюнчулар кыл аркан салуу үчүн дарактын бутагын, казыкты, ташты тандашып алышкандан кийин, ар…
- Энисей кыргыздары
(Азыркы хакастар) 1399-жылында монголдун Элбек деген ханын өлтүрүп, зор хан болгон ойрот ханы Өгөөчү Хашимди кээ бир тарыхчылар кыргыз дейт. Кыргыз карыялары ойрот менен калмакты эки урук …
- Тушоо кесмей
Оюнчулардын саны 5—10 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө. Оюнда колдонуучу аспаптар. Жип, кайчы. Оюнга даярдануу. Жаңыдан басып жаткан бөбөктүн буттарын жип менен тушайт, …
- Кутчу уруусу - байыркы чоң уруулардын бири
Кутчу уруусу байыркы чоң уруулардын бири. Азыркы бар уруулар көбүнчө Чынгызхандын баскынчылыгынан кийин шекилденген, бирок кутчу уруусу андан да муруңку уруусун сактап калган. Х-кылымдарда …
- Теке чабыш
Оюнчулардын саны 5—8 киши. Оюн аянтчада өткөрүлөт. Оюнда таяктар, омуртка сөөктөр колдонулат. уюлга даярдануу. Жетекчиси шайланат, андан кийин диаметри 4—5 метр келген тегерек сызылат,…
- Байыркы кыргыздын тарыхы кайдан башталат?
Биздин элдин тарыхы Тоголок Молдонун, Талып Молдонун, О.Сыдыковдун жана Бернштамдын илимий көз караштарын, элдик оозеки чыгармалар менен салыштырып карасак, анда кыргыз элибиздин этнонимии …
- Чоң багыш уруусу
Автор тууралуу баяндама: Үсөйүн-ажы Кытайда туулуп өскөн, ошол жерде жашаган кыргыз санжырачысы, илим изилдөөчүсү. Ал 1916-жылы Ак-Чийдеги Карачий айылында туулган. 1924-1933-жылдарда Ак-Ч…
- Ат үстүндө куржун эңмей
Оюнчулардын саны 2—5 киши. Оюн аянтчада өткөрүлөт. Оюнда колдонуучу аспап. Куржун. Оюнга даярдануу. Толтурулган куржунду тегиз жерге койгондон кийин оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алы…
- Ч.Айтматовдун чыгармаларында кыргыз тарыхы жөнүндөгү ойлордун чагылдырылышы
Азыркы замандын чыгааны, элибиздин туу тутар жазуучусу Ч.Айтматовдун чыгармаларында кыргыз тарыхына жана этнографиясына, нравалык, психологиялык өзгөчөлүктөрүнө так токтолгон, ошону менен к…
- Калмак жөнүндө кыргыздын кабары
Калмак менен кыргыз Алмата чөлкөмүндө 1685-жылында урушуп, калмакты кайта сүргөн. Калмактар экинчиде күчөп келгенде кыргыз менен казак бирлешип согушса да катуу жеңилген. Кыргыз жапырт ка…
- Укурук салмай
Оюнчулардын саны 2—3 киши. Оюн жайлоодо өткөрүлөт. Оюнда укуруктар колдонулат. Оюнга даярдануу. Оюнчулар аттарына минишип, колдоруна укуруктарын алышып, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алы…
- Тагай тарыхы
Фергана менен аркадагы «оң» аталган кыргыздын баары да дээрлик Адигине, Тагайдан таралган үчү алардын жана ал заманда жашап келген уруктарды тарыхын жакшы билишет. Бүткүл тарых билген кары…
- Көптөгөн өмүрлөрдү сактаган адам өз өмүрүн сактап кала албады
Элим, мен сенин кулунуңмун, Эмгегимди, кан-жанымды Сага арнаган Мен - Исамын! КЫСКАЧА МААЛЫМАТ Туулган жылы – 1908-жыл, 25-сентябрь Туулган жери – Ысык-Көл облусунун, Тору-Айгыр айы…
- Улак тартыш
Улак тартыш боюнча оюндар топтордук мүнөздө болот. Оюнга жашы 19дан жогорку эркектер катыша алышат. Топтор 2—4 кишиден түзүлөт. оюн өткөрүлүүчү жер Улак тартылыш үчүн жумшак тегиз талаа ж…
- Кыргыздын түпкүлүктүү уруусу - Нойгут уруусу
Автор тууралуу баяндама: Үсөйүн-ажы Кытайда туулуп өскөн, ошол жерде жашаган кыргыз санжырачысы, илим изилдөөчүсү. Ал 1916-жылы Ак-Чийдеги Карачий айылында туулган. 1924-1933-жылдарда Ак-Ч…
- Элечек чечмей
Оюнчулардын саны 4—8 киши. Оюн аянтчада, жолдо, талаада, спорттук бөлмөдө өткөрүлөт. Оюнда элечек колдонулат. Оюнга даярдануу. Катышуучулардын бирөөсү башына элечек оройт. Калгандары анд…