Жаңылыктар
- Кокон хандыгын изилдөө жана кыргыз тарыхнаамасы. Талаш маселелер жана изилдөө перспективалары (аягы)
IV. Советтик мезгилде калыптанган жогорку концепциянын негизинде “Кокон хандыгы реакциялуу, артта калган феодалдык, чыгыш деспоттук формадагы мамлекет болгон. Демек, ал кыргыз элине эч канд…
- Кокон хандыгын изилдөө жана кыргыз тарыхнаамасы. Талаш маселелер жана изилдөө перспективалары (уландысы)
уландысы... Дагы бир уламышка көңүл бөлөлү. Кожо-Бакырган-Сай массивинде Чарбак деген кыштак бар. Анын тургундары кыргыздар. Жергиликтүүлөрдүн пикиринде “чарбак” деген сөз тажик сөзү “чор-б…
- Кокон хандыгын изилдөө жана кыргыз тарыхнаамасы. Талаш маселелер жана изилдөө перспективалары
Эгемендик мезгилиндеги коомдук өзгөрүү тарых илиминин да концептуалдык өзгөрүүсүнө алып келе жаткандыгы чындык. Учурда кыргыз тарыхнаамасында көптөгөн орчундуу маселелер кайра каралып, жаңы…
- Комуз тарыхы Комуз – ички дүйнө жарчысы
Пайда болушу Дүйнөнүн чыгыш элдеринде ар кандай музыкалык аспаптар бар, алардын пайда болуш тарыхы өтє терең. Адам баласы алгач чогуу жашоо (общиналык) коомунун шартында улам барган сайын а…
- Кыргызстан XIX кылымдын ортосунда: геосаясат, эл тагдыры, Боромбай (Улуу инсандын 225 жылдыгына карата)
Боромбай Меңмурат уулунун (1789\90-1858) өмүрүнүн жана ишмердигинин таржымалын, инсандык бейнесин жана кыргыз элинин өтмүшүндөгү тарыхый маанисин, анын ичинде кыргыз урууларынын Орусия бука…
- Унутта калган уулдар же эл эсиндеги элиталар
XIX кылымдын аягы – XX кылымдын 20-30-жылдары азыркы Кара-Кулжа, Өзгөн жана Алай райондору Өзгөн, Куршаб, Алай-Гүлчө райондору болуп турган кезде бул өрөөндөрдөн өзүнүн эле уруусунун эмес, …
- Боронбай Менмурат уулунун кыргыз тарыхындагы орду
2015-жылы көрүнүктүү саясый жана мамлекттик ишмер Боронбай Менмурат уулуна 235 жыл болот. Бүгүн кыргыз коому эл аралык аренада Боронбай чапкан жол менен баратат, ошондуктан мамлекеттик ишме…
- Токсондун түшүшү, чилденин чыгышы
Кыргыздар “Токсондун түшкөнү жаман. Чилденин чыканы жаман” дешет. Бул калетсиз сөз. Токсон 29-ноябрдан баштап 11-декабрга чейин түшөт. Ушул мезгилде кар жаап катуу суук болот. Айрым жылдары…
- Кочкор өрөөнүндөгү аламат же Суяб шаарынын жок болуп кетиши (2 бөлүк)
Мусулман тарыхый булактарында Суяб шаары сооданын борбору болуп, «Суйе (Чүй) дарыясынын жээгинде жана Каштек (Кашат, Шамчы, Занби, Шамшы) ашуусунун түштүгүнөн орун алган. VII кылымда эле бу…
- Кочкор өрөөнүндөгү аламат же Суяб шаарынын жок болуп кетиши
Борбордук Азия тарыхы боюнча илимпоз Василий Бартольд айткандай: “Тарыхчынын милдети - эмне болушу мүмкүн же мүмкүн эмес дегенди иликтебей, эмне болгонун тастыктоодо турат”. Окумуштуунун та…
- Кокон хандыгы жана Нүзүп миң башы
Кыргыз мамлекетинин өнүгүшүшө салым кошкон тарыхый инсандардын басып өткөн өмүр жолун, саясий ишмердүүлүгүн изилдөө кыргыз тарыхнаамасында актуалдуу маселелердин бири экендиги шексиз. Ушул …
- Алыстан бакыт издеп (ырлар)
АЛЫСТАН БАКЫТ ИЗДЕП Аты өчкүр акча болуп санаабызда, Алыстан бакыт издеп барабыз да. Талаалап өтүп жатат кайран өмүр, Татыктуу ата болбой балабызга... "Кесме" ичип кымыз ичкен чыныбызга, Ке…
- Ч.Айтматовдун чыгармаларындагы сүйүү темасынын сүрөттөлүшү
Улуу жазуучу Чыӊгыз Айтматов чыгармаларында турмуш-жашоонун бардык көрүнүшүн чагылдырып берген, анын миң кырлуу сырларын көрсөткөн сүрөткер. Жазуучунун чыгармаларында адам баласынын асыл-ой…
- Арийлердин «түпкү ата журту» каер? (уландысы)
Кандай болгон күндө да, жеке кызыкчылыктан жана сыймыктан илимий изилдөө жогору болуш керек. Менин айтайын дегеним, санжыралардын көпчүлүгү жана улуу «Манас» эпосунун маалыматы боюнча да, У…
- Арийлердин «түпкү ата журту» каер? (уландысы)
Угуз каган менен Түрк атанын жери каер? Санжыраларда, Угуз кагандын жана Түрк атанын «ата журту» тууралу сөз болгондо, алардын жашаган жери Ысык - Көл өрөөнү экени айтылат. Мисалы, Рашид ад…
- Арийлердин «түпкү ата журту» каер?
Алгач «дүйнөлүк тарыхтын» сахнасында кандай элдер бар эле? Алар менен биздин ата-бабалардын кандай байланыштары болгон? Ушул улуу Туран аймагында эмне деген элдер жашашчу? Алар биздин ата-б…
- Чынгысхандын теги ким болгон?
Орто кылымда жашап ѳткѳн тарыхый инсан - Чынгысхандын тегерегиндеги талаш-тартыштар узак убакыт бою жүрүп, дагы деле болсо теги түркпү же монголбу, казакпы дешкендер жок эмес. Бул инсандын …
- Мамыр Мерген уулу – кыргыз элинин азаттыгы үчүн жанын берген баатыр инсан
Мамыр Мерген уулу — Нарын дарыясынын сол жээгиндеги Эки-Суу арасы деп аталчу өрөөндүн Үч-Коргон, Избаскан чөлкөмдөрүндө жашаган сол канат кыргыздарынын мундуз уруусунун жөнөкөй үй-бүлөсүнөн…
- Эл уулунун эскирбес эмгектери
Кыргыздар бүт өмүрүн калктын камына арнап «журттун калкасы», «элдин туткасы» катары жашоо кечирген адамдарды абалтан эле «чыныгы адам», «адамдын асылы», «адамдын адамы», «кайран жан, адамды…
- Бердике берендин урпагы Орунбай олуя жөнүндө баян
Эл арасынан чыккан көзү ачык олуя, табиятынан кудай башка пенделеринен өзгөчө жөндөмдүүлүктү тартуулаган инсандар тууралу, аңыз кептер айтылып ,алардын эл үчүн кылган кызматы дайыма элдин э…
- Токтогул менен Жеңижок. 8-макала
Токтогул төкмө акындардын пири Жеңижок (Өтө Көкө уулу – 1860-1918) менен антташкан дос, бир жагынан шакирти болуп, өмүр өткөнчө тыгыз катташып турушкан. Өтө 14-15 жашында Таластын Аксы мене…
- Токтогул жана Сулайманкул болуш Нүзүп миңбашы теги. 7-макала
Токтогулдун өмүр жолу жана инсандык тагдыры Аксы жергеси жана аны жердеген аттуу-баштуу инсандар менен байланыштуу болгон. Токтогул сүргүнгө кеткенге чейин жана андан кийин мамилеси жакшы б…
- Токтогул жары Айгерим. 6-макала
Токтогул ырчы 1910-жылдын жайында Кетмен-Төбөнүн Сасык-Жийдесинен экинчи жолу кармалып, 4 ай Наманган түрмөсүндө жатып, аны Аксылык дос-жарлары болгон Сулайманкул болуш, Жеңижок, Калык, Ния…
- Токтогул жары Сейдимкан. 5-макала
Токтогул Сатылганов 1905-жылы сүргүндөн келгенден кийин Рыскулбектин уулдарынын кутумдугунан, орус колониалдык бийликтери кайрадан кармап, абакка салбасын деп чочулагандыктан Казахстан, Тал…
- Алымкан тарыхый инсан. 4-макала
“Атка салган дилдейсиң, Ачылган кызыл гүлдөйсүң, Бир күн оору, бир күн соо… Алымкан, азабың тартсам билбейсиң. Бетегелүү майданым, Пейли жакшы жайдарым! Көлөкөлүү майданым, Көөнү жакшы жайд…
- Токтогул менен Ныязаалы. 3-макала
Кыргыздын улуу комузчусу Ныязаалы Борош уулу (1856-1942) Токтогулдан 8 жаш улуу болсо да, акын менен замандаш, ынак, бири-бирин кыйбаган дос инсандар болушкан. Аксы жергесинде Токтогул ишен…
- Токтогулдун «Сары барпысы». 2-макала
Элибизден чыккан жана жашап өткөн комузчулардын дээрлик баары «Сарыбарпы» деген күүнү чертишкен. Алардын аты бир болгону менен ар башка мааниде баяндалып аткарылган. Алсак Ныязаалынын, Токт…
- Тоо булбулу Токтогулдун 150 жылдыгына карата. Энциклопедияга кирбей калган макалалардын циклинен. 1-макала
Кыргыз элинин тоо булбулу Токтогул Сатылгановдун өмүрү, чыгармачылыгы Аксы жери, Аксы эли менен тыгыз байланыштуу. Токтогул ырчыны Аксы элинен бөлүп кароого деги эле мүмкүн эмес. Токтогул А…
- «Манас» – биздин руханий жан дүйнөбүз...
Урматтуу окурман! Биз Сизге «Манас» эпосубуздун үчилтигинин мындан элүү жыл мурун жарык көргөн кыскартылып бириктирилген вариантын кайрадан сунуш кылып жатабыз. «Манас» эпосунун үчилтиги, а…
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (8-бөлүк)
Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица Уландысы, башы 7-бөлүктө ... Эми Чоро атанын байбичеси Ардактан төрөлгөн кийинки эки уулу Ботбай, Көлбайдан тукум жок …
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (7-бөлүк)
Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица Уландысы, башы 6-бөлүктө ... Термечиктин жетинчи аялынан (калмактан) – Бечел, Бочу. Бечелден – Мамбет андан Жумалы,…
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (6-бөлүк)
Уландысы, башы 5-бөлүктө Мортуктун тукумдарынын таралышы Мортуктан эки эгиз уул төрөлөт – Жаманак, Токтогул. Жаманак жарык дүйнөгө мурда түшкөндүктөн улуусу катары эсептелчү экен, өз учурун…
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (5-бөлүк)
Уландысы, башы 1-бөлүктө, 2-бөлүктө, 3-бөлүктө, 4-бөлүктө Меңдибек уруусунун таралышы Бактыгул атанын үчүнчү аялы болгон Меңдибек энебиз эки уул төрөйт алар – Конок, Байкөчөк. Коноктон – Өм…
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (4-бөлүк)
Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица Уландысы, башы 1-бөлүктө, 2-бөлүктө, 3-бөлүктө ... Казактын сынчысы бул уулдарыңызда биздин баатырга тең келе турганы …
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (3-бөлүк)
Уландысы, башы 1-бөлүктө, 2-бөлүктө Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица ... Улукбектен – Аксултан. Жаныбектен – Мирлан, Максат. Мирландан – Байэл, Нурэл. …
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (2-бөлүк)
Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица Уландысы, башталышы 1-бөлүктө Кабелинин (Бешбала) тукумдарынын таралышы Урматтуу окурман, Кабелинин тукумдарынын та…
- «Тынымсейит уруусунун таралышы жөнүндө санжыра» (1-бөлүк)
Долон бийден тартып Тынымсейит уруусуна чейинки генеалогиялык таблица Кыргыз элинин дүйнөдөгү башка элдерден өзгөчө артыкчылыгы – тарыхын, ата-тегин билип жүргөндүгүндө. Көчмөндөр оюну, …
- Элдик Акматалиев
Адамдын көркү эмгек менен шаңдуу көрүнүп көзү өтүп кеткенден кийин адамдык сапаттары аздыр-көптүр айтылганы менен артында калган эмгектери гана айтылып, талкууга алынып эскерилет экен. Биро…
- Токмоктор
(Авааттын 9-уурусунун бири токмок аталат жана 11 шаардын кирпичин даярдаган, ошондой эле Евразия континентинде 7 шаар токмок аты менен курулган. Ал эми 11-чи шаар Таджмакал туурасында) Улуу…
- «Кызыл террор» курмандыгы (уландысы)
(уландысы...) Тээ 1932-жылы эле Башкы саясий башкармалыктын органдары тарабынан ойлонуп табылган «антисоветтик Социал-Туран партиясынын» «сары изине чөп салуу» аракети…