Жаңылыктар
- Сырдуу сандыкта Жеңижоктун кол жазмалары болуп жүрбөсүн?
«Cырдуу сандыкта Жеңижоктун кол жазмалары болуп жүрбѳсүн?» Жашарбек Курманалиев 1950-жылы Талас районундагы Кырк-Казык айылында туулган. Кесиби боюнча кыргыз тил мугалими. 1979-жылы Кыргыз…
- Кыргыздардын эгемендүү борборлоштурулган мамлекети — Кара кыргыз хандыгы жөнүндө жаңы даректер
(Кара кыргыз хандыгынын жарыяланышынын 175 жылдыгынын урматына)Кыргыз элинин тарыхындагы бүдөмүк суроолордун бири, бул алардын жакынкы доордо - XVIII-XIX кылымдар мезгилиндеги мамлекетинин …
- Зарлык Сыдык уулунун санжырасы
Таластын Кѳк-Кашат айылына бир тууганым Сардалбектин улуу кызынын себин алып барганыбызда, кудалардын ичинен жашы 66 га барып калган Зарлык мырзанын кызыктуу сѳздѳрүнѳ кулак тѳшѳп отурдук. …
- Тайлак баатырдын тарыхый бейнесине айрым сүртүмдөр
Инсантаануу багытында изилдөөлөр кыргыз тарыхнаамасындагы эң жемиштүү багыттардын бири экендиги баарына маалым болуп калды. Советтик мезгилде инсандардын өмүрү жана ишмердиги, анын тарыхый …
- Кыргыздардын териден жасалган салттуу бут кийимдери
Борбордук Азиядагы элдердин салттуу маданиятынын келип чыгышы жана алардын өзгөчөлүктөрү жашаган аймактарына, этникалык тарыхый өнүгүшүнө байланыштуу өнүккөн. Ошол эле учурда алардын жүргүз…
- Байыркы шаарларды талкалаган Бузулган суу
«Талаштан чындык жаралат» демекчи, кийинки убактарда Кочкорлук Кайырбек Коңурбаев 40 жылдык ѳмүрүн жалаң археологиялык казууларга арнаганынын жыйынтыгы ѳз жемишин берүүнүн астында турат. Ку…
- Алымбек датканын татыктуу тарыхый ордун табуу жөнүндө...
Учурдагы кыргыз тарыхнаамасынын дүркүрөп өнүгүп жаткан чагында инсан таануу багыты бир топ алдыга озуп чыккандыгын белгилөөгө болот. Эгемендүүлүктүн алды жагында жана андан мурунку эки жары…
- Ааламдын сырдуу дүйнөсү. 3-бөлүк. Алымсарык Кулансарык
Сагынбүбү Сабырбекова 1949-жылы Кочкор районунун Кызыл дөбө айылында туулган. Орто мектепти 1966-жылы окуп бүтүрүп, Кыргыз улуттук университетин филология факультетине кирип, аны 1972-жылы …
- Залкар комузчу-композитор Муратаалы Күрөңкеевдин теги
Филология илимдеринин доктору, профессор Үсѳнбек Асаналиев жана Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, журналист Балбай Алагушев: «Муратаалы Күрѳңкеев сага жакын тууганың, саруу уруусунан…
- Элдик даанышмандык
«...Өмүргө тойбойт адамзат», – деп жан дүйнөнү какшатып, омуртка жүлүнүндү сыздатып, көкүрөк-көөдөнүңдү муңкантып кеткен ырдагыдай адамзат, сөздүн ачыгын айта турган болсок, өмүргө эле эмес…
- Кыргыз энциклопедиясы бир ууч адамдардын чечими менен жоюлуп калабы?
Азыр биз капиталисттик же социалисттик системада жашап жатканыбызды, ал гана эмес экономикалык базасибиз кай жолдо экенин толук аныктап ала электе, кээ бир гуманитардык багыттагы айрым илим…
- Суяб, Баласагун шаарларынын Кочкор өрөөнүндө болмогунун аныктамасы
Тарыхый маалыматтарда Суяб шаары карлуктардын, түрктөрдүн, түргөштөрдүн карахандардын кан ордосу деп жазылат. Суяб шаарынын Х кылымда жок болуп кеткени жөнүндө СССРдин байыркы шаарлардын т…
- Махмуд Кашгаринин «Түрк тилдер сөз жыйнагы» мурасынын педагогикалык феномени
Махмуд Кашгари аталган чыгармасы аркылуу түрк элдеринин өз доорундагы энциклопедиясын түзүүгө жетишкен. Мында байыркы түрк тилдүү элдердин салттуу таалим тарбия маданиятын таанып билүүгө кө…
- VIII кылымдагы кыргыз ажоосунун айкели Ши-Ан шаарында
Баш сөз ордуна Кыргыз тарыхы жана кыргыз феномени тууралуу акыркы кезде өтө кызыктуу тарыхый даректердин булагы ачылып жатат. Бул багытта кытай булактарындагы кыргыз тарыхынын жазылып калы…
- Түрк кѳчмѳн цивилизациясы популяциялык генетиканын кѳз карашында жана Кен-Кол тарыхый-маданий комплексин палео ДНК инструменттери аркылуу изилдѳѳ маселелери
Түрк кѳчмѳн цивилизациясы популяциялык генетиканын кѳз карашында жана Кен-Кол тарыхый-маданий комплексин палео ДНК инструменттери аркылуу изилдѳѳ маселелери. Файлды жүктөп алуу (pptx, 52,7…
- Жакшыдан жаман туулбашы керек
Айрыкча, кыргыз эли байыртадан эле көзгө көрүнгөн, колго кармалган, акылына таанылган, кулагына угулган, искелип жыттанган нерселердин баарына ат коюп, атынан чакырганды эреже тутуп, мүмкүн…
- Сөздүн күчү, сындын сыры
«Тил жүрөктүн тилмечи», - дегендей мээде орун алалбай ойдологон ойду, жүрөктү өйүгөн купуя-сырды, жанды тынч алдырбай түйшөлткөн ачуу-таттуу сезимдердин баарын адам тили менен жеткирет. Ойл…
- Х кылымда Ысык-Колдун чыгышынын чөгүүсү жана регрессия
"Ысык-Көл Тянь-Шандын Күнгөй АлаТоосу жана Тескей Ала-Тоосунун ортосунда деңиз дээңгелинен 1609 метр бийиктигинде жайгашкан. Суунун көлөмү 1738 куб.км, Ысык-Көл тектоникалык чункурду ээлейт…
- Х кылымда Ысык-Көлдүн чыгышынын чөгүүсү жана кургакчылык
“Ысык-Көл Тянь-Шандын Күнгөй АлаТоосу жана Тескей Ала-Тоосунун ортосунда деңиз дээңгелинен 1609 метр бийиктигинде жайгашкан. Суунун көлөмү 1738 куб.км, Ысык-Көл тектоникалык чункурду ээлейт…
- Кочкор өрөөнүндөгү аламаат же Баласагын шаарынын жок болуп кетиши
Баласагун шаарына батыштын, арабдардын жана орустардын тарыхчылары эмне мынча кызыгып изилдешип, көп кайрылышкан деген суроо туулат. Себеби Баласагын жана Суяб шаарлары түрк (кыргыз) кагана…
- Карга акенин миң санаты
КАРГА АКЕНИН МИҢ САНАТЫ (1718-1828) Улуу кыргыз элинде аңтаңдап адашууну билбеген, сүйлөгөнү санат, жашоосу өрнөк нечендеген даанышмандар, сансыз ааламатта, тоо жылып бар жатса да акылына…
- Ааламдын сырдуу дүйнөсү
Тамырчы болгуча далай азаптарды тарттым. Мен Сабырбекова Сагынбүбү 1949-жылы Нарын обласынын Кочкор районундагы Кызыл-Дөбө айлында төрөлгөм.4-класста окуп жүргөн кезимде чоң атам Айдыралы …
- Кочкор ороонундогу аламаат же Баласагын шаарынын жок болуп кетиши
КОЧКОР ӨРӨӨНҮНДӨГҮ АЛАМААТ ЖЕ, БАЛАСАГУН ШААРЫНЫН ЖОК БОЛУП КЕТИШИ. Баласагун шаарына батыштын, арабдардын жана орустардын тарыхчылары эмне мынча кызыгып изилдешип, көп кайрылышкан деген…
- Жүсүп Мамай Казыбек казалчы жөнүндө
Казыбек казалчы жарыкчылыкка келип чыгармачылыгы ашып-ташып турган мезгил Кыргызстанда анын ичинде тоолуу Нарын облусунда Совет бийлигин орнотуп жаткан оор жылдарга туш келген. Совет өкмөтү…
- Үчүнчү дүйнөлүк согуш небак эле башталган
Тарыхчы, жазуучу, коомдук ишмер - Алымбаев Абдырахман (Баяс Турал), азыркы кездеги дүйнѳдѳ болуп жаткан сасий абалдын кѳйгѳйлѳрүнѳ жана кыргыз мамлкетинин келечегине кайдыгер карабаган адам…
- «Манас» эпосундагы тери иштетүү көркөм кол өнөрчүлүгү
«Манас» эпосундагы тери иштетүү көркөм кол өнөрчүлүгү Жалпы түшүнүк. Борбордук Азиядагы эң байыркы элдердин катарына кирген кыргыз эли өзүнүн көчмөн жашоо-тиричилигинде көбүнчө көчмөнчүлүк…
- «Алтын комуз» баш байге сыйлыгы ыйгарылды
Бир жылга жакын «Ак таңдай» теледолбоорунун алкагында «Алтын комуз» байгеси, ЭлТР МТРКасында Бишкек – Ош телекѳпүрѳсү аркылуу болуп келди. 2014-жылыдын 3-ноябрынан башталып, айтылуу Ош шаар…
- Полот хан - Искак молдо Асан уулуна карата тарыхый тактоолор
Тарыхта Кокон хандыгы – 1709-1876-жылдарда, 167 жыл аралыгындагы түрдүү жагдайда – Орто Азиянын Өзбекстан, Тажикстан, Кыргызстан, Түштүк Казакстан, Синьцзянь – Уйгур облустарында 820 миң ча…
- Полот хан - Искак молдо Асан уулуна карата тарыхый тактоолор
Тарыхта Кокон хандыгы – 1709-1876-жылдарда, 167 жыл аралыгындагы түрдүү жагдайда – Орто Азиянын Өзбекстан, Тажикстан, Кыргызстан, Түштүк Казакстан, Синьцзянь – Уйгур облустарында 820 миң ча…
- Х кылымдагы Саманийлер мамлекети жана «Жаныш, Байыш» дастаны
Х кылымда Саманийлер мамлекети Орто Азияны исламдаштыруунунун борбору болуп, экономикалык жана саясий өнүгүшүнө зор таасирин тийгизген. Кетмен-Төбө өөрөнү бул мамлектеттин бир аймагы болуп …
- Кайры шаары жана Азрети хандын көпүрөсү
Кадимки төкмө акын Калыктын варианты өзүнүн кол жазмасынан негизинде 1939-ж Алыкул Осмоновдундун редакциясы менен жарык көргөн. Калык бул дастанды Токтогулдан үйрөнгөнүн айтып кеткен. Адаби…
- Кетмен-Төбө өрөөнү орто кылымда
Ж.Субанбековдун иликтөөлөрүндө "Жаныш-Байыш" дастаны менен байыркы грек акыны Гомердин "Одиссея" эпосунун окшоштуктарды байкаган. Одиссея 20 жылдык сапарга кеткенде, атасы Ларэт кайырчы бол…
- Кайырбек Коңурбаевдин «Кочкор өрөөнүндөгү аламат же Суяб шаарынын жок болуп кетиши» аттуу макаласына пикир
Тарых илимдеринин кандидаты, белгилүү археолог Кубатбек Табалдиев «Кыргыз Туусу гезитинин 2009- жылдын 25- 29- декабрындагы № 97, 98- сандарына жарык кѳргѳн «Тарых эстеликтеринин тонолушу, …
- Алааматтан жок болгон шаарлардын дайыны (Тарыхый дарек)
Алааматтан жок болгон шаарлардын дайыны Тарыхый дарек 2012-жылдын, 27-январында Кыргыз республикасынын президенти А.Ш. Атамбаев “Кыргызстандын элинин тарыхый жана маданий мурастарын окуп …
- Байыркы түрк жазма эстеликтеринин кыргыздар үчүн мааниси
Байыркы түрк жазма эстеликтеринин кыргыздар үчүн мааниси Киришүү Кыргыздардын тарыхый ата мекени тууралуу Көптөгөн тарыхый окуяларда таасирдүү роль ойногон кыргыздар тарыхта өчпөс издерд…
- Санчы-сынчы XVIII кылымдагы кыргыз психологу жана анын социалдык кызмат боюнча адиси катары. Санжырадан бир мисал
Кыргызстан өз эгемендүүлүгүн алгандан бери бул өлкөдө илим-билим жаатында бир канча жаңылыктар болуп, жаңы илимий багыттар жандана баштады, анын ичинде психология илими да мындан куру калга…
- “Үркүн” этимологиясынын чечмелениши жана анын саясий лексикондогу мааниси
“Терминдер тууралуу талашышпайт, терминдер тууралуу макулдашышат” Кыргыз эли өзүнүн көп жылдык тарыхында “жылдызы жанган учурларды” да, кан жуткурган оор күндөрдү да башынан өткөрдү. Кыргы…
- Кылым карыткан тарыхтагы Абил (Адыл) бийдин дайыны
(Тарыхтын темгил барактарынан) Кыйла жылдар бою мамлекеттик иштерди аркалап келген, эмгек жолун жѳнѳкѳй жумушчудан баштап, мектеп мугалими, мектеп директору, Райондун билим берүү бѳлүмүнүн…
- Карач аке
КАРАЧ АКЕ (1837-1914) Даанышмандык кеменгерлиги менен атагы чыгып, улуттун уңгусуна айланган айтылуу Сарт акенин «Кагазга түшкөн кат өлбөйт, жакшы адамдын өзү менен сөзү өлбөйт», – деп та…
- Садыр аке
САДЫР АКЕ (1821-1905) Өзүн сыйлаган ар бир эл калп айткандарды, жалган сүйлөгөндөрдү жектеп, укум-тукумун, урпактарын түз айтып, түз сүйлөгөнгө тарбиялап, ал эреже-тартиптерди ырым-жырым,…