Жаңылыктар
- Кыргыздардын дарактарга байланышкан ишенимдери
Кыргыздар тууралуу тарыхый-этнографиялык адабияттарда табияттын культунун түрдүү тармагын чагылдырууга арналган изилдөөлөр сейрегирээк болсо да кездешип калат. Бирок табият культунун даракт…
- Түрк жана монгол элдеринин сөөк көмүү салтында курал-жарактардын колдонулушу
Бул макала Бишкек шаарында өткөн Улуу Кыргыз Кагандыгынын түзүлгөндүгүнүн 1170 жылдыгына арналган «Кыргыз кагандыгы түрк цивилизациясынын алкагында: кыргыз таануу маселелери» аттуу эл аралы…
- Өмүрбек датка жана Анжиян көтөрүлүшү
1898-жылдагы Анжиян көтөрүлүшүнүн Ош аймагындагы жетекчиси болуп дайындалган Өмүрбек датка (Умарбек, Өмүрбек) Бекмурат уулунун көтөрүлүштөгү ордуна токтолуудан мурда анын өмүр-таржымалына у…
- Жусуп Абдрахмановдун махабаты
(Бул макала белгилүү мамлекеттик ишмер Жусуп Абдрахмановдун Күндөлүгүндөгү маалыматтарга негизделип, анын жеке турмушундагы айрым эпизоддорду чагылдырат) Жусуп Абдрахманов өткөн кылымдын 20…
- Кокон хандыгы – кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн бир бөлүгү
Бул макала Бишкек шаарында өткөн Улуу Кыргыз Кагандыгынын түзүлгөндүгүнүн 1170 жылдыгына арналган «Кыргыз кагандыгы түрк цивилизациясынын алкагында: кыргызтаануу маселелери» аттуу эл аралык…
- Умай эненин культу
Кыргыздарда Умай-Эне - Кудай Эне. Кыргыздар аны байыртадан бери ыйык туткан. Кыргыздар Умай энеге тээ б.з. VI кылымында эле балбал таштан эстелик койгон: балпайып мээрими ашкан, жылдыздуу, …
- Кылымдарды карыткан кыргыз тарыхы
Бардыгыбызга маалым болгондой 2012-жылдын 27-январында Кыргыз Республикасынын президенти А.Ш.Атамбаевдин «Кыргызстандын элинин тарыхый жана маданий мурастарын окуп үйрөнүүнү тереңдетүү жана…
- VII-VIII кылымдарга таандык кыргыз тарыхындагы көз жаздымда калган өзөктүү тарыхый маалымат
Эсен уулу Кылыч, тарыхчы, түрколог, Капалбаев Октябрь т.и.к., доцент; Абдырахманов Төлөбек т.и.д., профессор. Кыргыздардын Батыш Тянь-Шанга алгачкы келиши тууралуу маселелер тарыхчыларды,…
- Кыргыз элинин келип чыгышы XVIII –XIX кылымдардагы орус тарыхнаамасында
Кыргыз элинин келип чыгышы - кыргыз тарыхнаамасындагы татаал маселелердин бири. Аталган маселеге арналып көлөмдүү илимий эмгектер жазылып, ири конференциялар өткөрүлгөнүнө карабастан бүгүнк…
- Сарымсак датка
Сарымсак датка ушул мезгилге чейин тарыхтын көмүскөсүндө көпкө катылып калган мыкты, чыгаан датка болгон. Долон бийден Тагай бий, Тагай бийден Карачоро, Карачородон Багыш. Анын урпактарынын…
- Жусуп Баласагын менен Махмуд Кашгари (Барскани) Карахандардын мамлекеттик башкаруусу тууралуу
Бул макала Бишкек шаарында 2013-жылдын 11-апрелинде өткөн Кыргыз Республикасынын президентине караштуу Мамлекеттик башкаруу академиясынын илим департаменти Улуу кыргыз каганатынын 1170 жылд…
- Түрктөрдүн тарыхый тагдырына бурулуш киргизген Кыргызстандагы эки окуя (VI-VIII кк.)
(уландысы) Ушул окуядан кийин согдиандар Истемиге Иранга каршы согуш ачууну сунуштай башташты. Анткени, алар үчүн кандай болбосун жибек жолун ишенимдүү жандандыруу керек эле. Алысты көрө би…
- Сужа жазуусу жана Кыргыз каганатынын мамлекеттик-бийлик жүргүзүү титулдарынын чагылдырылышы
Бул макала Бишкек шаарында 2013-жылдын 11-апрелинде өткөн Кыргыз Республикасынын президентине караштуу Мамлекеттик башкаруу академиясынын илим департаменти Улуу кыргыз каганатынын 1170 жылд…
- Түрктөрдүн тарыхый тагдырына бурулуш киргизген Кыргызстандагы эки окуя (VI-VIII кк.)
Улуу Көч жараяны Акыркы эки миң жылдык тарыхта Евразия континентинин саясий өнүгүүсү түрк элдеринин Чыгыштан Батышка карай үч толкун менен жер которгон Улуу Көчүнүн таасиринин астында өнүгү…
- Енисей жазма эстеликтериндеги мамлекеттүүлүк идеясы
2013-жылдын 11-апрелинде Кыргыз Республикасынын президентине караштуу Мамлекеттик башкаруу академиясынын илим департаменти Улуу кыргыз каганатынын 1170 жылдыгына арналган «Кыргыз элинин фол…
- Мамыр Мерген уулу - боштондук күрөштүн баатыры
Фергана өрөөнүндө колониялык бийликтин баштапкы учурунда 1876-жылдагы Искак Молдо Асан уулунун Полотхандын көтөрүлүшүнө окшоп кеңири аймакты камтыбаганы менен колониялык саясаттын биринчи б…
- Санжыра
Санжыра - улуттун тарыхын, ата мурасын окутуп үйрөтүүчү баа жеткис илимий булак катарында кылымдардан-кылым улап, оозеки түрдө айтылып, агартуу – таалим-тарбия, билим багытын тейлеген маани…
- «Манас» дүйнөсү – көчмөндөр цивилизациясынын өзөгү
Азыркы тапта мамлекет тарабынан сунушталган «Кыргыздардын мурасы жана келечеги» жана «Көчмөндөр цивилизациясы» аттуу жаңы улуттук багыттын киргизилиши коомчулукту козутуп, окумуштууларыбызд…
- Жети атаны билүү же санжыранын коомдогу ролу
Абалтан келе жаткан санжыраны билүү, жети атаны билүү – милдет! - делген нускалуу кебибиз бар. Бирок, бүгүн ушул улуу сөзгө көп маани берилбей келет. Окурмандарга түшүнүктүү болушу үчүн, са…
- Оторчулук доордогу оңду-солду орусча аталыштар
Кыргыз тарыхын эл башчылары билишпейт. Билишпегенден кийин сыйлашпайт. Алар Кыргыз тарыхын көп томдуу кылып жаздыралы, аны элге жайылталы деп ойлошпойт. Ага каражат табышпайт. Бирок мамкара…
- Энесай Кыргыз мамлекетинин тышкы саясаты (VI – VIII кк.)
Дипломатиялык корпус, элчилик кызмат - бул мамлекеттүүлүктүн негизги белгилеринин бири. Байыртадан ар бир мамлекет, анын башчысы өз элчилери аркылуу коңшу мамлекеттер, элдер менен саясий, с…
- Кыргыз-кытай достук дипломатиялык мамилелеринин башаты (IX к.)
Байыркы жана орто кылымдагы кыргыз мамлекетинин тарыхы анын коншу элдер менен болгон согуштук жана тынчтык мамилелери, мамлекеттин ички жана тышкы абалы жөнүндө маалыматтарды кытай жыл баян…
- Жалал-Абадка поляк генералы В.Андерстин армиясынын келишинин тарыхы
Экинчи дүйнөлүк согуш мезгилинде өлкөбүздүн түштүк аймагына Жалала-Абад шаарына миңдеген польшалык аскер адамдары жайгаштырылгандыгы жөнүндө кыргыз тарых илиминде маалыматтар сейрек кезд…
- Кыргыз коому жана аялдар (тарыхый сереп)
Кыргыздар Борбор Азиядагы эң байыркы элдерден. Көчмөн турмушта жашап, кылымдарды карыткан кыргыз эли өзүнүн тарыхый өнүгүүсүндө коомдук турмушту жөнгө салып, өнүгүү нугун аныктап турган ж…
- “Толтой” дастанындагы оштук кыргыздар жөнүндөгү баян жана тарыхый реалдуулук.
Тарых илиминде элдик эпостор тарыхый булактын бир түрү катары каралып, андагы маалыматтар ар тараптуу илимий иликтөөгө алынгандан кийин, изилдөө ишинде колдонулат. Кыргыз эли оозеки чыгарм…
- Азыркы күндөгү Кыргызстандын саясий элитасы
Ар бир элдин, улуттун, өлкөнүн саясий элитасы болоору талашсыз. Ал эми, ошол саяий элитанын маңызы кандай, бул да орчундуу ойлондуруучу маселе. Айрыкча азыркы күндө, кыргыз коомчулугун түйш…
- Россиянын ислам маселесине карата мамилеси
Анжиян көтөрүлүшүнөн кийин падышачылык Россиянын ислам маселесине жана мусулмандардын рухий турмушуна карата мамилеси Фергана өрөөнүндөгү таасирдүү диний лидер Мухаммад Али Девона ибн Мух…
- Кыргыз Каганатынын мамлекеттик башкаруу аппараты
Бул макала Бишкек шаарында 2012-жылдын 15-16-ноябрында өткөнУлуу Кыргыз Кагандыгынын түзүлгөндүгүнүн 1170 жылдыгына арналган «Кыргыз кагандыгы түрк цивилизациясынын алкагында: кыргызтаануу …
- Замандаштардын айткан кеп казынасынан
Адамдардын жашоосундагы эң оор нерсе өзүн-өзү билүү. Эң оңой нерсе адат менен жашоо. Кубатбек Жусубалиев Адамдардын улуту, тили ар башка болгон менен, табияты бир болот. Кубатбек Жусубал…
- Азыркы кыргыз адабий тилинин калыптануусунун айрым маселелери (уландысы)
Биздин оюбузча, Октябрь революциясына чейин азыркы кыргыз адабий тилинин пайда болушуна шарт түзүп, ага база катары кызмат аткарган дагы көп нерселер болгон. Алардын эң орчундууларынын бири…
- Азыркы кыргыз адабий тилинин калыптануусунун айрым маселелери
Ачык эле айталы, бизде, кыргыз адабий тили жөнүндө эки – үч кишинин кол менен саналчуу айрым эмгектерин эске албаганда, ушул кезге чейин али жарытылуу эч нерсе жок. [ 1 ] Чындыгында бул тил…
- Манастын Кумайыгы итпи же кушпу?
“Манас” эпосун изилдебеген, ал боюнча адис эмес, бирок аны билген ар бир кыргыз макаланын темасын окуп көрүп, Кумайык ит болбогондо куш беле, бул эмне деген орунсуз суроо деп шарт жооп бер…
- Улуттун баатыры Бердике берендин баласы Кунан бий жөнүндө баян.
Бердике баатырдын колу, Үч коргондогу көпүрөнүн этегинде, калмактын каны Маргашканы өлтүрүп, Анжиянды тез эле ээлеп алышты. Түндүк менен түштүктү, Калмактардан бошотуп, Бердике баштаган ко…
- Бүбүсара Бейшеналиева менен «адашкан медиктин» сүйүүсү (уландысы)
Ал ортодон Муртаза Бүбүсаранын артынан жактырып чуркагандарды, сүйүүсүн арнаган адамдардын бир нечесин көрүп, кызганып да жүрдү. Бүбүсаранын ага каршы жообуна Муртаза моюн сунбады. Аны көрү…
- Умай эненин культу
Алтайлык жана кеңири тараган түрк, ага жакын монгол элдеринин мифологиясы байыркыдан биздин күндөргө чейин ыйык эненин (Кудай эне); жер менен байланышкан каары аял, бирок башка көркөм чагыл…
- Бүбүсара Бейшеналиева менен «адашкан медиктин» сүйүүсү (уландысы)
Муртаза Асановдун Бүбүсара менен өткөргөн күндөрү, ал экөөнүн сүйүүсү мындайча баяндалат. 1949-жылдардын аягы, айрыкча 1950-жыл опера балет театры үчүн өтө ийгиликтүү жыл болду. Бүбүсара …
- Бүбүсара Бейшеналиева менен «адашкан медиктин» сүйүүсү
2001-жылы 1-февралда «Лимон» гезитине «Ашкан сулуу аялга ашык болуу» деген документалдуу очерк жарыяланган. Ал гезиттин биринчи бетинде кыргыз балетинин таң чолпону айтылуу балерина Бүбүсар…
- Манас баатырдын прототиби жөнүндө
Манас жана тарыхый чындык Уландысы - 8-макала Манас баатыр тарыхый инсанбы? В) Манас баатырдын прототиби жөнүндө Жогорудагы пикирлерди уласак, анда Манастын прототибин саналып өткөн та…
- "Манас” эпосунун өзөктүү окуялары жана аларда кыргыз тарыхынын чагылышы
Манас жана тарыхый чындык Уландысы - 7-макала Манас баатыр тарыхый инсанбы? б)“Манас” эпосунун өзөктүү окуялары жана аларда кыргыз тарыхынын чагылышы Эгер биз “Манас” термининин айлана…
- Ныязаалы Борош уулу ( 1856 – 1939 ж.ж.)
Кыргыз элинин залкар комузчусу,ырчы, санжырасычы көп кырдуу таланттын кайталангыс өкүлү,калк казынасынын улуттук руханий,маданий мурастарын муундан-муунга тартуулаган Ныязаалы Борош уулу…